كوردستان راپۆرت: په‌یوه‌ندی نێوان پارته‌ سیاسی و چه‌كدارییه‌‌ كورده‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان له‌گه‌ڵ موجاهیدینی خه‌ڵقدا چۆنه؟ ‌له‌ كاتێكدا ئه‌وان له‌ هەندێ‌ وڵات به‌ تیرۆریست ناو ده‌برێن ؟

عارف باوەجانی: ئێمه‌ وه‌ک پارتی سه‌ربه‌ستیی کوردستان هیچ پێوه‌ندییه‌کمان له‌گه‌ڵ موجاهیدینی خه‌ڵق نییه‌، تا ئه‌وه‌ی ئێمه‌ش ئاگاداربین زۆربه‌ی پارته‌کانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان پێوه‌ندییان له‌گه‌ڵیان نییه‌، ئێمه‌ ده‌توانین پێوه‌ندیمان له‌گه‌ڵ لایه‌نێکی ئێرانی بێت، که‌ به‌ کرده‌وه‌ دان به‌ مافی چاره‌ی خۆنووسی گه‌لی کورددا بنێت، ته‌نیا به‌ قسه‌ و به‌ڵێندان نه‌بێت، ئه‌و خاڵه‌ش ئێستا له‌ سازمانی موجاهیدینی خه‌ڵقی ئێران به‌ دیناکرێت، ئه‌گه‌ر زه‌مانێک گۆڕانکاری له‌واندا دروستبوو له‌مه‌ڕ گه‌لی کورد، ئه‌و کات به‌ خۆشحاڵییه‌وه‌ پێوه‌ندییمان له‌گه‌ڵیان ده‌بێت.

كوردستان راپۆرت: دەسەڵاتی سیاسی شیعە لە عێراق، تا چەند رێخۆشكەرە بۆ دەستتێوەردانی ئێران لە كاروباری ناوخۆو سیاسه‌تی عێراقی فیدراڵدا ؟

عارف باوەجانی: له‌پێشدا له‌گه‌ڵ رێزم بۆ هه‌موو ئایین و مه‌زهه‌به‌کانی جیهانی و به‌ تایبه‌ت بۆ مه‌زهه‌بی شیعه‌، شک وگومان له‌وه‌دا نییه‌ که‌ ئێران به‌بیانووی مه‌زهه‌بی شیعه‌گه‌رییه‌وه‌، نه‌ک هه‌ر عێراق، بگره‌ ده‌ستده‌خاته‌ نێۆ زۆربه‌ی وڵاتانی عه‌ره‌بی و ڵاتانی دیکه‌ی وه‌ک ئه‌فغانستان و چه‌ند وڵاتێکی دیکه‌ی ئیسلامی له‌ ئاسیادا، نموونه‌ش له‌و ده‌ستێوه‌ردانانه‌ی ئێران زۆرن و زۆرجار له‌ میدیاکانی جیهان باسکراون. ئێستاش ده‌ستێوه‌ردانی له‌ عێراق زۆر بۆی ئاسانه‌، بۆ هه‌موو لایه‌کمان روونه‌ که‌ زۆربه‌ی سیاسی وبه‌رپرسانی عێراق ئێستا، به‌وته‌ی خۆیان به‌ده‌یان ساڵ زیاتر په‌روه‌رده‌ی قوتابخانه‌ی خۆمه‌ینی بوون، ئایا چۆن ده‌توانن له‌و خه‌ته‌ بترازێن، من پێموایه‌ تا ئه‌و رژێمه‌ی ئێستای ئێران له‌ سه‌ر حوکم بمێنێت، عێراق و زۆربه‌ی وڵاتان ئاسایش و ئارامی به‌ خۆیانه‌وه‌ نابینن. ئه‌حمه‌دی نژاد له‌ پرۆژه‌ی یه‌که‌م کاری گرنگی خۆی ویستی ئیمپراتۆریه‌تی شیعه‌یی جیهان دروستبکات، به‌ڵام عه‌ره‌بستانی سعودی هه‌ستی به‌وه‌ کرد و له‌به‌رامبه‌ر ئێراندا خۆڕاگری خۆی نیشاندا، ئه‌ویش له‌ وڵامی ئه‌حمه‌دی نژاددا ئه‌یویست ئیمپراتۆری مه‌زهه‌بی سوننی جیهانی دروستبکات، دیاره‌ عه‌ره‌بستانی سعودی له‌و بواره‌وه‌ پشتیوانی زیاتری هه‌بوو. ئه‌وه‌ بوو که‌ دیتمان ئه‌حمه‌دی نژاد بۆ پاکانه‌ و دڵنیاکردنه‌وه‌ی سعودی له‌وه‌ی که‌ نیازی وای نییه‌، ساڵێ پێشوو سه‌ردانی عه‌ره‌بستانی سعودی کرد.

كوردستان راپۆرت: تاوه‌كو ئێستا له‌ لایه‌ن ئه‌مریكا و وڵاتانی ئەوروپا چ هاوكاری و به‌ڵێنێك دراوه‌ به‌ لایەنە سیاسییە كوردییه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان؟

عارف باوەجانی: هێزه‌کانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان پێش ئه‌وه‌ی چاوه‌ڕوانی هاوکاری له‌ لایه‌نی ده‌ره‌کی بکه‌ن، ده‌بێت پێش هه‌موو شتێک خۆیان له‌ ژێر ناوی به‌ره‌ بێت، یا هه‌ر ناوێکی دیکه،‌ یه‌کێتییه‌کی باشی پێکه‌وه‌کارکردن دروستبکه‌ن، جا ئه‌و کات ئاسانتر ده‌بێت بۆ هه‌ر وڵات و لایه‌نێک كە‌ هاوکاری جوڵانه‌وه‌ی کورد له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان بکات، به‌ڵام له‌ یه‌کدووری و پرش و بڵاوی وامان لێده‌کات که‌س نه‌بێته‌ خاوه‌ن كێشەكەمان .

كوردستان راپۆرت: رێكخراوه‌ مرۆییه‌كانی جیهان و ئەوانەی داكۆكی له‌ مافی مرۆڤـ ده‌كه‌ن، تا ئێستا چ فشارێكیان خستووەتە سەر ئێران بۆ رزگاركردن و به‌هاناچوونی كوردی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان؟

عارف باوەجانی: ئه‌و رێکخراوانه‌ که‌ ده‌سه‌ڵاتی هێزیان له‌ جیهاندا نییه‌ هه‌میشه‌ پشتگیری ته‌واویان له‌ دۆزی کورد کردوه‌، نموونه‌ی نوێی به‌رچاو ئه‌وه‌ بوو که‌ له‌ گه‌ڵ مانگرتنی به‌ندییه‌ سیاسییه‌کانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان له‌ به‌ندیخانه‌ جیاجیاکانی ئێران. به‌ ده‌یان رێکخراوی مرۆیی جیهانی پشتیوانی خۆی ده‌ربڕی وبه‌ نامه‌ و به‌یاننامه‌ داوایان له‌ ئێران ده‌کرد، که‌ مافی به‌ندییه‌کان بپارێزرێت و ئه‌و حوکمه‌ توندانه‌ی له‌سه‌ریان ده‌دا، هه‌ڵیوه‌شێنێته‌وه‌، هه‌روه‌ها ئه‌و رێکخراوانه‌ داوایان له‌ حکومه‌تی خۆیان کرد که‌ پێوه‌ندییه‌کانیان له‌گه‌ڵ ئێران بپچڕێنن،چونكە ئێران وڵاتێکه‌ مافی مرۆڤ پێشێل ده‌کات، حه‌فته‌یه‌ک پێش بوو که‌ به‌ڕیز بانکی مۆن نیگەرانی خۆی له‌ سه‌ر پێشێلکاری مافی مرۆڤ له‌ ئێران ده‌ربڕی، به‌ڵام مخابن ده‌سه‌ڵاته‌ گه‌وره‌کان له‌ به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی ئابووری نایانه‌وێ ئه‌و پێوه‌ندییه‌ ببڕن.

كوردستان راپۆرت: ماوه‌یه‌كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی رابوونه‌وه‌ (مجلس صحوه‌) له‌ سنووری ئه‌رده‌ن – عێراق هه‌ڕه‌شه‌ له‌ كورده‌ په‌نابه‌ره‌كان ده‌كرێت، ئه‌مه‌ش دیسانه‌وه‌ سه‌رگه‌ردانییه‌كی تری ئه‌و میلله‌ته‌ی لێ‌ به‌دیده‌كرێت، ئایا پارتی سه‌ربه‌ستیی كوردستان چی رێگایه‌كی گرتووه‌ته‌ به‌ر بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و كێشه‌وگرفته‌؟

عارف باوەجانی: بۆ ماوه‌ی نزیک به‌ 4 ساڵه‌ ئه‌و کوردانه‌ی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان له‌ سه‌ر سنووری نێوان عێراق و ئۆردون گیریان کردووه‌، له‌ حاڵێکدا زۆربه‌ی ده‌سه‌ڵاتدارانی حکومه‌تی عێراقی ئێستاش کوردن، ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ له‌ سه‌ره‌تای ساڵی 2005 ەوه ‌له‌ ترسی هه‌ڕه‌شه‌ی تیرۆریستان له‌ ئۆردوگای ئه‌لتاش هه‌ڵاتن و خۆیان گه‌یانده‌ ئه‌و شۆێنه‌، به‌ مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ی که‌ رێکخراوی کۆمیساریایی به‌رزی په‌نابه‌رانی جیهان بیانگۆێزێته‌وه‌ بۆشۆێنێکی ئاسایش، به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ له‌ ته‌مه‌نی ئه‌و 4 ساڵه‌دا نه‌یانتوانیوه‌ 4 کاتژمێر به‌ ئاسایشی بژین، هه‌میشه‌ مه‌ترسی گیانییان له‌ سه‌ره‌، تا ئێستا چه‌ند که‌سیان له‌و سنووره‌ به‌ نه‌خۆشی مه‌ترسیدار گیانی له‌ ده‌ستداوه‌، هه‌روه‌ها چه‌ندین که‌سیان تووشی نه‌خۆشی بوون، که‌ بۆ چاره‌سه‌ری پێویستی به‌وه‌یه‌ بگوازرێنه‌وه‌ نه‌خۆشخانه‌ گه‌وره‌کان، به‌ڵام نه‌ حکومه‌تی عێراق و نه‌ ئۆردون هیچیان نایا‌نه‌وێ‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ بچنه‌ خاکه‌که‌یان، له‌ سه‌ره‌وه‌ ئه‌و هه‌موو کێشانه‌ش ئه‌نجومه‌نی رابوون (مجلس صحوه‌) که‌ پێکهاته‌ی عه‌شایره‌کانی رۆمادییه‌ و گوایە به‌ دژی ئه‌لقاعیده‌ له‌ لایه‌ن ئه‌مریکاوه‌ دروستکراون، که‌چی رق و کینه‌ی خۆیان به‌رامبه‌ر به‌ کورد له‌گه‌ڵ ئه‌و 180 په‌نابه‌ره‌ پێشانداوه‌، پێویسته‌ باسی ئه‌وه‌ش بکه‌م که‌هه‌ر ئه‌و چه‌کدارانه‌ی ئێستای پارێزگای ئه‌لئه‌نبار، به‌ هێزترین و به‌ باوه‌ڕترین هێزی پشتیوانی سه‌دام حوسێن بوون، له‌ ئه‌نفال و ماڵوێرانکردنی کورده‌کاندا، من له‌ رێگه‌ی ئه‌م وتووه‌ێژه‌وه‌ داوا له‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی کوردی ده‌که‌م له‌ حکومه‌تی عێراق وه‌ک به‌ڕێزان مام جه‌لال تاڵه‌بانی وکاک هۆشیار زرێباری و کاک دکتۆر به‌رهه‌م ساڵح که‌ ئاگایان له‌و په‌نابه‌رانه‌ بێت و رێگا نه‌ده‌ن به‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌حوه‌ هه‌ڕه‌شه‌یان لێبکه‌ن، تورکێک له‌ هه‌ر قوژبینێکی ئه‌م جیهانه‌ زوڵمی لێ بكرێت، تورکیا یه‌کسه‌ر له‌سه‌ری به‌ وەڵام دێت، با ئێمه‌ی کوردیش خه‌مخۆری بۆ یه‌کتر به‌ کرده‌وه‌ نیشان بده‌ین.

كوردستان راپۆرت: خوێندنه‌وه‌تان چییه‌ بۆ ئه‌نجامدانی ئۆپەراسیۆنی سه‌ربازی بۆ ناوچه‌كانی خانه‌قین و جه‌له‌ولا و ده‌ورووبه‌ری له‌ لایه‌ن سوپای عێراقه‌وه‌، له‌ كاتێكدا ئه‌و ناوچانه‌ له‌ژێر كۆنترۆڵی پێشمه‌رگه‌دا زیاتر ئارامییان پێوه‌ دیاربوو؟

عارف باوەجانی: من بۆخۆم له‌ سه‌ردانه‌کانم بۆ باشووری کوردستان ‌ سه‌ردانی شاری خانه‌قینم کردووه‌، ئه‌و ئارامییه‌ی له‌ سلێمانی وهه‌ولێر دیتوومه‌، له‌ خانه‌قینیشم وامبینیوه‌، به‌ڵام مالکی نایه‌وێ‌ ناوچه‌ دابڕاوه‌کانی سه‌ر هه‌رێمی کوردستان له‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی حکومه‌تی هه‌رێمدا بن، ده‌یانه‌وێ به‌ هه‌ر به‌هانه‌یه‌که‌وه‌ بێت، کێشه‌و ئاژاوه‌ بخه‌نه‌ سه‌ر ئه‌و ناوچانه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بەو‌ بەهانه‌وه‌ هێزه‌کانیان بێننه‌وه‌ ناوچه‌که، باشه‌ مالکی ئه‌و هێزه‌ زۆره‌ی بۆ موسڵ بۆ نانێرێ رۆژانه‌ ماڵه‌ مه‌سیحییه‌کان ده‌کوژن و ده‌ربه‌ده‌ریان ده‌که‌ن؟ بۆ ئه‌و هێزه‌ی نانێرێ بۆ ناوچه‌ی سه‌دری به‌غدا، یا بۆ زۆربه‌ی ناوچه‌کانی دیکه‌ که‌ له‌ پاش نیوه‌ڕۆ ده‌سه‌ڵاتی حوکومه‌تی عێراقی تێدا نامێنێت، زۆر گرنگه‌ که‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی باشووری کوردستان زیاتر له‌وه‌ی ئێستا هه‌یه‌ ئاماده‌ بن، وه‌ک ئه‌زموونی هه‌میشه‌یی رژێمه‌ تازه‌ و بێده‌سه‌ڵاته‌کان له‌سه‌ره‌تاوه‌ له‌گه‌ڵ کورد نه‌رم بوون، به‌ڵام کاتێک خۆیان گرتووه‌ته‌وه‌ یه‌کسه‌ر هێرشیان کردووه‌ته‌ سه‌ر کورده‌کان به‌ مه‌به‌ستی سه‌رکوتکردنیان، وه‌ک عه‌بدولکه‌ریم قاسم، حه‌سه‌ن به‌کر، سه‌دام، خومه‌ینی و ده‌یان به‌ڵگه‌ی دیکه‌ی مێژوویی، به‌ڕاستی جێی خۆیه‌تی که‌ ده‌ستخۆشانه‌ له‌ هه‌ڵوێستی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان و یه‌کده‌نگی کورد بکه‌ین له‌مه‌ڕ هاتنی سوپای عێراق بۆ خانه‌قین، که‌ زۆر زیره‌کانه‌ له‌ خانه‌قین مانه‌وه‌و نه‌یانهێشت ئه‌و پلانه‌ گڵاوە سه‌ربگرێت،هیوداریشن که‌ هه‌روا له‌ به‌رامبه‌ر هه‌ر بسته‌ خاکێکی کوردستانی داگیرکراو یه‌کگرتووبن، ئەمەش سه‌رکه‌وتنی به‌ شۆێندادێت.

كوردستان راپۆرت: بۆچی ده‌سه‌ڵاتی باشووری کوردستان رێگا به‌ پارتی سه‌ربه‌ستیی کوردستان نادات بنکه‌و باره‌گای له‌ سه‌ر خاکی باشوری کوردستان هه‌بێت ؟

عارف باوەجانی: وەڵامه‌که‌ی ئه‌و پرسیاره‌ لای به‌رێزانی باشووری کوردستانه‌، ئێمه‌ هیچ هه‌ڵه‌یه‌ک له‌ خۆمان شک نابه‌ین و به‌ به‌ڵگه‌وه‌ ده‌توانم بیسه‌لمێنم که‌ دڵسۆزی ئێمه‌ له‌مه‌ڕ پاراستنی خاکی باشووری کوردستان له‌ هیچ لایه‌نێکی دیکه‌ی کوردی زیاتر نه‌بێت، که‌متر نییه‌، ئێمه‌ نامانه‌وێ هێزێكی چه‌کدار بین له‌ باشووری کوردستان وکێشه‌ بۆ ئاسایشی ئه‌و به‌شه‌ی کوردستان دروستبکه‌ین، ئێمه‌ ده‌یان جار وتوومانه‌ که‌ رێگامان بده‌ن له‌ هه‌ولێر یا سلێمانی نووسینگه‌یه‌کمان هه‌بێت بۆ هه‌ڵسوڕاندنی کاروباره‌کانمان، به‌هه‌ر حاڵ ئێمه‌ هه‌ر نائۆمێد نابین و هه‌رده‌م هیواخوازین که‌ رۆژێک بێت موڵه‌تمان پێبده‌ن.