|
١٦\١١\٢٠٢٦
دەروونناسیی
بڕیاردان و
خۆکردنە
ستەملێکراو لە ڕامیاریی کوردیدا.

هێمن عەلی
ماوەیەکی زۆرە چاودێریی بڕیار و هەڵوێستە ڕامیارییەکانی سەرکردەکانی
کورد دەکەم. بە دیدی من، لە هەندێک بڕیاری چارەنووسسازدا شێوازێک
دەبینرێت کە جێی سەرنجە: سەرەتا بڕیارێکی پڕمەترسی دەدرێت، پاشان کاتێک
ئەنجامەکانی تاڵ دەردەچن، گوتاری ڕامیاریی دواتر بەرپرسیارێتیی شکستەکە
زیاتر دەخاتە ئەستۆی لایەنەکانی دیکە.
لە دەروونناسیدا سێ چەمک هەن کە دەتوانین وەک چوارچێوەیەک بۆ
شیکردنەوەی ئەم شێوازە بەکاریان بهێنین:
بڕیاردانی پەلەیی: بڕیاردان بەبێ ئەوەی مەترسی و ئەنجامە درێژخایەنەکان
بە پێی پێویست هەڵبسەنگێنرێن.
ڕەفتاری هەستبزوێن: کاردانەوەیەکی خێرا کە هەست کاریگەرییەکی بەهێزی
تێدا هەیە.
خۆکردنە ستەملێکراو: خۆ بە ستەملێکراو پیشاندان. لە گوتاری ڕامیاریدا،
دەکرێت ئەمە بە شێوەی پێداگرتن لەسەر زیانەکانی خۆ و بە بەرپرسیار
زانینی لایەنەکانی دیکە دەربکەوێت.
ئەم چەمکانە لێرەدا تەنها ئامرازی شیکردنەوەن، نەک دەستنیشانکردنی
نەخۆشیی دەروونی. هەر بڕیارێکی پڕمەترسی، یان هەر بڕیارێک کە بە شکست
کۆتایی هاتبێت، ئەوە ناگەیەنێت کە بڕیارێکی پەلەیی بووە. بۆ دڵنیابوون
لەمە، دەبێت خودی ڕەوتی بڕیاردان و ئاستی هەڵسەنگاندنی مەترسییەکان
بپشکنرێن. ئەوەی لێرەدا ڕەخنەی لێ دەگرم شێوازی بڕیاردان و
بەرپرسیارێتیی ڕامیارییە، نەک دۆخی دەروونیی سەرکردەکان.
سێ نموونە لە مێژووی ڕامیاریی کوردستان.
١٩٩٦، شەڕی براکوژی: لە گەرمەی ململانێی نێوان دوو هێزە سەرەکییەکەی
کوردستاندا، یەکێکیان هاوکاریی سەربازی لە دەسەڵاتی سەدام حوسێن خواست،
لە کاتێکدا ئەوی دیکەیان پشتیوانیی ئێرانی هەبوو. ئەو ڕووداوە
دەستێوەردانی دەرەکی فراوانتر کرد و دابەشبوونی ناوخۆیی قووڵتر کردەوە.
هەردوو لایەن پاساوی ڕامیاری و ئاسایشیی خۆیان هەبوو، بەڵام پرسیاری
بەرپرسیارێتییان لە ئەنجامەکانی ئەو بڕیارانە هێشتا جێی لێکۆڵینەوەیە.
٢٠١٧، ڕاپرسی: سەرەڕای ئاگادارکردنەوەی دراوسێکان و زلهێزەکانی جیهان،
ڕاپرسیی سەربەخۆیی ئەنجام درا. دواتر کەرکووک و بەشێکی زۆر لە ناوچە
جێناکۆکەکان لەدەست چوون. لە گوتاری ڕامیاریی دوای ڕاپرسیدا، «ناپاکی»
و «پشتگوێخستنی کوردستان» بوونە دوو تەوەری سەرەکی. ئەو هۆکارانە جێی
لێکۆڵینەوەن، بەڵام نابێت پرسیاری بەرپرسیارێتیی خودی بڕیاردەران، و
هەڵسەنگاندنی کات و مەترسییەکانی ڕاپرسییەکە، پشتگوێ بخرێت.
٢٠٢٦، تەنگژەی ئەنجوومەن: لە ٤ی مانگی یازدەدا، ئەنجوومەنی نیشتمانیی
کوردستان دوای ماوەیەکی درێژی پەککەوتن کۆبووەوە. ٥٢ ئەندام لە کۆی ١٠٠
ئەندام ئامادە بوون، لە کاتێکدا چەند هێزێکی ڕامیاری دوورەپەرێزییان لە
دانیشتنەکە کردبوو. لایەنگرانی دانیشتنەکە ئەم هەنگاوەیان بە پێویست
زانی بۆ کاراکردنەوەی ئەنجوومەن، بەڵام ڕەخنەگران نیگەرانیی خۆیان لە
بەردەوامبوونی ناکۆکی و لاوازبوونی متمانەی ڕامیاری دەربڕی. ئەم
ڕووداوە بە تەنها بەڵگە نییە لەسەر بڕیاردانی پەلەیی یان خۆکردنە
ستەملێکراو، بەڵکو پرسیاری هاوسەنگیی نێوان ڕەوایی یاسایی، ڕێککەوتنی
ڕامیاری و بەرپرسیارێتی دەوروژێنێت.
بڕیاردان و بەرپرسیارێتی؛ کێ باجی هەڵەکان دەدات؟
ئەم سێ ڕووداوە، سەرەڕای جیاوازیی بارودۆخی مێژوویی و ڕامیارییان،
پرسیارێکی هاوبەش دەوروژێنن: ئایا بڕیاردەرانی کورد مەترسی و
ئەنجامەکانی بڕیارەکانیان بە وردی هەڵدەسەنگێنن؟ کاتێکیش ئەنجامەکان
تاڵ دەردەچن، چۆن بەرپرسیارێتییان هەڵدەگرن؟
لە ڕامیاریدا هەڵەکردن ئاساییە، بەڵام داننان بە هەڵەکاندا، فێربوون
لێیان و هەڵگرتنی بەرپرسیارێتییان، بنەمای سەرکردایەتییەکی
بەرپرسیارانەیە.
سەرکردە نابێت لە سەرکەوتندا خۆی بە پاڵەوان بناسێنێت و لە شکستدا
تەنها خۆی بە ستەملێکراو پیشان بدات؛ چونکە ئەوەی بڕیار دەدات، دەبێت
ئامادەش بێت بەرپرسیارێتیی ئەنجامەکانی هەڵبگرێت.
hemn.abdulhaq@gmail.com
|