په‌یوه‌ندیپه‌رتووکخانه‌رۆشنبیرییلینکئه‌رشیفنووسه‌رانده‌سپێک

٢٦\٧\٢٠١١

دوێنێ تابلۆکه‌ی مونک قیژانی، قیژه‌ی من گوێی که‌ڕ و کاسی تیرۆریستان ناسمێ!


جیهاد موحه‌مه‌د   


دوێنێ ٢٢ی مانگ سه‌عات ١٥ و بیست و شه‌ش خوله‌ک، تابلۆ به‌ ناوبانگه‌که‌ی مونک، تابلۆی هاوار، مونکی خه‌به‌رکرده‌وه‌ و پێی ڕاگه‌یاند ده‌نگی من فریایی ئه‌و هه‌موو هاواره‌ ناکه‌وێت، هاواری من گوێی که‌ڕوکاسی تیرۆریستانی بۆ ناسمرێت! هاوار و زریکه‌ی کوڕ و کچانی نه‌رویج منیان شه‌رمه‌زارکرد، تۆ هاوارت به‌ من کرد دژ به‌ نادادپه‌روه‌ری، دژ به‌ نه‌بوونی ئازادی، دژ به‌ نه‌بوونی دیموکراتی، دژ به‌ نه‌بوونی یه‌کسانی، دژ به‌ نه‌بوونی تۆلێرانس، ئه‌وه‌تا ئه‌مڕۆ ئه‌مانه‌ هه‌موویان له‌ وڵاته‌ جوانه‌که‌یی تۆدا فه‌رهامکراوه‌، هه‌ڵبه‌ت نه‌رویجی جوان و ڕازاوه‌ و پڕ له‌ کاری ئینسانی به‌رهه‌می تۆی هونه‌رمه‌ند و ده‌یانی وه‌ک تۆی ده‌ست وپه‌نجه‌ ڕه‌نگین و عه‌قڵی ڕۆشنبیران و ئه‌دیبان و شاعیران و سیاسییه‌ به‌ مۆڕاڵه‌کانه‌، نه‌رویجییه‌کان تۆیان له‌بیر ناچێت که‌ گه‌وره‌ترین ڕا‌ژه‌ت به‌م وڵاته‌کرد و خۆشت ناخۆشترین ژیانی کوله‌مه‌رگیت به‌سه‌ر برد، من تابلۆیه‌کم له‌و تابلۆیانه‌ی که‌ تۆ له‌به‌ر نه‌بوونی له‌گه‌ڵ ده‌یان تابلۆی تردا به‌خشیت به‌ خاوه‌ن خانوه‌که‌ت له‌ بری کرێ خانو، نه‌رویج و گه‌نجانی نه‌رویج تۆ له‌ یاد ناکان، وه‌لێ باش بزانه‌ زریکه‌و قیژه‌ی دوێنێی لاوان و گه‌نجانی نه‌رویج، زریکه‌و قیژه‌یه‌کی تر بوو جیا له‌ زریکه‌و قیژه‌که‌ی که‌ تۆ به‌رجه‌سته‌ت کرد له‌ منی تابلۆدا، بگه‌ڕێوه‌، زیندوبه‌ره‌وه‌، وه‌ره‌وه‌ بۆ نه‌رویج و جارێکی تر تابلۆیه‌کی تر بنه‌خشێنه‌، هاوارێکی تر به‌رجه‌سته‌ بکه‌ له‌ تابلۆیه‌کی تردا، که‌ هێنده‌ به‌‌هێزبێت گوێی که‌ڕوکاسی تیرۆریسته‌ ڕه‌گه‌زپه‌رسته‌کان بسمێت، هاوارێک دژ به‌ سه‌رجه‌م ڕه‌گه‌زپه‌ره‌سته‌کانی جیهان، دژ به‌وانه‌ی ڕۆحی مرۆڤدۆستییان تیا نییه‌، دژ به‌وانه‌ی ڕۆحی لێبورده‌ییان تیا نییه‌، دژ به‌وانه‌ی دوژمنی ژیانن و مردو په‌رستن، دژ به‌وانه‌ی ده‌ستیان چووه‌ خوێنی نه‌وه‌کانت، ئه‌و نه‌وانه‌ی که‌ ڕه‌نگی پێست ناناسن،‌ زمانی جیاواز ناناسن، ره‌گه‌زی جیاواز ناناسن، توخمی جیاواز و بیروڕای جیاواز و دین و ئاینزای جیاواز ناناسن، ئه‌و نه‌وایه‌یی ته‌نیا مرۆڤ ده‌ناسێت، ته‌نیا مۆڕاڵ و ئاکاری مرۆڤ دۆستی ده‌نانسێت.


تیرۆر، هه‌ر تیرۆره‌ هه‌رکه‌سێک و هه‌ر لایه‌نێکی تووندڕه‌و ئه‌نجامی بدات، تیرۆر ئه‌و ده‌سته‌ چه‌په‌ڵه‌یه‌ که‌ شه‌لم کوێرم ناپارێزم، که‌س ناناسێت و که‌س ناپارێزێت، چوونکه‌ له‌ دڵ و ده‌رونێکی پڕ له‌ ڕق و کینه‌وه‌ سه‌رهه‌ڵده‌دات، تیرۆر تۆڵه‌یه‌، تۆڵه‌ش له‌ هه‌ست و نه‌ستێکی ڕه‌شه‌وه‌ هه‌ڵده‌قوڵێت، بۆیه‌ به‌لایه‌وه‌ گرنگ نییه‌ کێ ده‌کوژێت، ژیان له‌ کێ ده‌شێوێنێت، گرنگ لای تیرۆریستان مردنه‌، تیرۆریستان عه‌شقی مردنن، دۆستی مردنن، دوژمنی ژیانن، ناحه‌زی تۆلێرانسن، پێکه‌و ژیان و تێکه‌ڵی ناشونه‌کان و پێکه‌وه‌ هه‌ڵکردنی ڕه‌گه‌زه‌ جیاوازه‌کان و دین و ئاینزا و بیروباوه‌ڕه‌ جیاوازه‌کانیان پێ قبوڵ ناکرێت، بۆیه‌ له‌ هه‌رچ شوێنێکی سه‌ر گۆی زه‌وییدا پێکه‌وه‌ ژیان و گونجان و ته‌بایی و ڕێکی هه‌بێت، عه‌قڵ هه‌بێت، لۆژیک کار بکات، پێکه‌نین و ڕوخۆشی و موسیک و گۆرانی و دانس هه‌بێت، تیرۆریستان له‌ بچووکترین ده‌رفه‌تدا تێکوپێکی ده‌ده‌ن و تاریکایی داده‌هێنن به‌سه‌ریدا، گه‌وره‌ترین داهێنان لای تیرۆریستان، تاریکییه‌، تیرۆریستانی فێنده‌مێنتالیست و تیرۆریستانی سه‌له‌فی و تیرۆریستانی ڕاستڕه‌وی ڕه‌گه‌زپه‌رست یه‌ک تیرۆریستن و وه‌ک یه‌ک دوژمنی پێکه‌وه‌ ژیانن.


ئه‌وتا، تا هه‌نووکه‌ هه‌واڵه‌کان ئه‌وه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نن، ئه‌و ده‌سته‌ ڕه‌شه‌ی تیرۆریستان که‌ خۆی گه‌یانده‌ نه‌رویج و ویستی ژیان تێکبدات له‌ نه‌رویجی مونک و ئیبسن و بیۆرسۆن و دایکسمان و ده‌یان و سه‌دان و هه‌زاران و ملوێنان له‌ خه‌ڵکی دیموکراتخواز و ئازادیخواز و ئینسانیی و خاوه‌ن عه‌قڵی تورێلانس، ئه‌وه‌ ده‌ستی کورێکی گه‌نجی ته‌مه‌ن 32 ساڵی ڕه‌گه‌زپه‌رستی ڕاستڕه‌وی تووندڕه‌وی مه‌سیحی بوو، که‌ چاوی کوێر ببوو به‌ کۆبوونه‌وه‌ی کچ و کوڕه‌ گه‌نجه‌کانی سه‌ر به‌ ڕێکخراوی لاوانی پارتی کرێکاران، که‌ به‌ ده‌یان له‌و کچ و کوڕانه‌‌ سه‌ر به‌ ڕه‌گه‌زه‌ جیاوازه‌کانی جیهان بوون و پێکه‌وه‌ ده‌ست له‌ ملانی گه‌نجانی نه‌رویج له‌ ئاهه‌نگ و کۆبوونه‌وه‌ی فه‌رمی ڕێکخراوه‌که‌یاندا له‌ یه‌کێک له‌ دورگه‌ جوانه‌کانی نزیک ئۆسلۆدا کۆببوونه‌وه‌، ئه‌م بیرگڵاوه‌‌ زیاتر له‌ 100 که‌سی کوشت له‌وانه‌ سۆماڵی و پاکستانی و کوردیشی تێدایه‌، تا هه‌نووکه‌ کچێکی کورد دیار نییه‌ و به‌ دوایدا ده‌گه‌ڕێن. که‌ پێده‌چێت له‌ ترساندا خۆی فڕێدابێته‌ ناو ئاوه‌که‌وه‌ و خنکابێت. چه‌ندین له‌و کچ و کوڕانه‌ خۆیان فڕێدابووه‌‌ ناو ده‌ریاکه‌وه‌ و خنکان.


په‌رتوکخانه‌که‌ی دایکسمان، به‌شێکی وێران بووه‌، ئه‌و دایکسمانه‌ی که‌ له‌ ساڵی ١٧٨٥دا شه‌ش هه‌زار په‌رتوکی پێشکه‌شکردو داوای کرد په‌رتوکخانه‌یه‌ک دامه‌زرێنرێت بۆ خه‌لکی ئۆسلۆ و په‌رتوک تیاییدا به‌ خۆڕایی بدرێت به‌ خوێنه‌ران، دایکسمان دوێنێ ڕاپه‌ڕی له‌ ده‌نگی دووله‌ت بوون و له‌ گرێژنه‌چوون وێران بوونی ده‌رگای سه‌ره‌کی په‌رتوکخانه‌که‌ی.


ئبسنی نووسه‌ر و شاعیر و زمانزان، له‌ زریکه‌ی کچ و کوڕه‌کانی دورگه‌ی (ئویت ئوێییه‌) ڕاپه‌ڕی و بوێرنسۆنی به‌ خه‌به‌رهێنا و پێی ووت ڕه‌گه‌زپه‌رستان ده‌یانه‌وێت وڵاتی ئه‌ده‌ب و شیعر و هونه‌رمان لێبشێوێنن. به‌ڵام ده‌ستبه‌جێ هه‌روه‌ک ئه‌وه‌ی سه‌رۆک وه‌زیران گوێی له‌ ئیبسن و بوێرنسۆن و دایکسمان و مونک بێت، ڕایگه‌یاند ئێمه‌ هه‌رچه‌نده‌ ناشونێکی بچوکین، وه‌لێ زۆر به‌هێزین، تیرۆریستان ناتوانن دیموکراتی و ئینسانیمان لێ داگیر بکه‌ن، ئه‌وان ناتوانن نه‌رویج داگیر بکه‌ن، ئێمه‌ بۆ وه‌ڵامی ئه‌وان و له‌ بری تۆڵه‌ زیاتر دیموکراتی و مافی مرۆڤ و یه‌کسانی و کاری ئینسانی و ڕۆحی لێبوردن ده‌چێنین.


سه‌رۆک وه‌زیران هه‌ر به‌ لێدوانه‌کانی مه‌سجێکی جوانی نه‌گه‌یاند به‌ هه‌موو جیهان، به‌ڵکو به‌ ڕاوه‌ستانی وه‌زیری داد له‌گه‌ڵ خۆیدا مه‌سجێکی جوانتری گه‌یاند، له‌ جیاتی وه‌زیری ناوخۆ، له‌ جیاتی وه‌زیری به‌رگریی، له‌ جیاتی شێفی گشتی پۆلیس، وه‌زیری دادی له‌گه‌ڵ خۆی ڕاوه‌ستان بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی پرسیاره‌ ڕۆژنامه‌گه‌رییه‌که‌ی، بۆ وه‌ڵامی پرسیاره‌ یاساییه‌کانیش خۆی وه‌ڵامی نه‌ده‌دایه‌وه‌ و به‌جێیده‌هێشتن بۆ وه‌زیری داد، ئه‌مه‌‌ ئه‌و مه‌سجه‌یه‌ که‌ ده‌بێت له‌ هه‌موو کاتێکدا یاسا سه‌روه‌ربێت، و به‌پێی یاسا کاره‌کانمان ڕاپه‌ڕێنین، نه‌ک به‌ هێز و ڕۆحی تۆڵه‌ سه‌ندنه‌وه‌. ئێوه‌ ته‌ماشه‌ی ئه‌م وڵاته‌ پڕ له‌ ئینسانییه‌ بکه‌ن، ئه‌و تیرۆریسته‌ی که‌ زیاتر له‌ سه‌د که‌سی له‌ماوه‌ی دوو کاتژمێردا کوشت و به‌ ده‌یان ملوێن کرۆن زیانی گه‌یاند به‌ نه‌رویج و قه‌یران و شۆکێکی گه‌وره‌ی دروستکرد، له‌ دڵڕه‌قترین مه‌حکمه‌ و حاکمدا ئه‌م تیرۆریسته‌ ته‌نیا 21 ساڵ حوکم ده‌درێت، چوونکه‌ ئه‌وه‌ به‌رزترین ئاستی حوکمه‌ له‌م وڵاته‌دا.


نه‌رویج

ماڵپه‌ڕی جیهاد محه‌مه‌د که‌ریم

 

 

 

په‌یوه‌ندیپه‌رتووکخانه‌رۆشنبیرییلینکئه‌رشیفنووسه‌رانده‌سپێک