په‌یوه‌ندیپه‌رتووکخانه‌رۆشنبیرییلینکئه‌رشیفنووسه‌رانده‌سپێک

١٦\١١\٢٠٢٦

هاوسەرگیریی کچێکی ١٦ ساڵە لەگەڵ پیاوێکی ٢٦ ساڵە؛

یاسا و مافی منداڵ لە کوێن؟


هۆشمەند کورد      


لەم دواییانەدا ڤیدیۆکانی کچێکی کوردی و پیاوێکی چینی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بەربڵاو بوونەتەوە. کچەکە خۆی دەڵێت ١٦ ساڵە و هاوسەرگیریی لەگەڵ پیاوە چینییەکە کردووە. پیاوەکەش دەڵێت ٢٦ ساڵە. ئەم بابەتە پرسیارگەلێکی گرنگ دەربارەی یاسا و مافی منداڵ دەوروژێنێت.

یاسا چی دەڵێت؟

چین: کەمترین تەمەنی هاوسەرگیری بۆ ژن ٢٠ ساڵ و بۆ پیاو ٢٢ ساڵە (ماددەی ١٠٤٧ی یاسای مەدەنی).


عێراق: تەمەنی بنەڕەتی ١٨ ساڵە، بەڵام لە هەندێک حاڵەتدا دادوەر لە ١٥ ساڵییەوە ڕێگە دەدات. هەموارکردنەوەکانی ٢٠٢٥ و مەدوەنەی جەعفەریش مشتومڕی یاسایی و مافی مرۆڤیان وروژاندووە.


هەرێمی کوردستان: بەپێی یاسای ژمارە ١٥ی ٢٠٠٨، کەسێک کە ١٦ ساڵی تەواو کردبێت، دەتوانێت بە مەرجی دیاریکراو و مۆڵەتی دادوەر هاوسەرگیری بکات.
فینلەندا: لە ساڵی ٢٠١٩ەوە هاوسەرگیریی خوار ١٨ ساڵ قەدەغەیە.


کەواتە، لە کوردستاندا تەمەنی ١٦ ساڵ بە تەنها بەڵگەی نایاساییبوونی هاوسەرگیری نییە. بەڵام ئایا مۆڵەتی دادگا هەبووە و ڕەزامەندیی ئازادانەی کچەکە مسۆگەر کراوە؟

لە چینیش تەمەنی یاسایی هاوسەرگیری بۆ ژن ٢٠ ساڵە. هەرچەندە یاسای چین لە هەندێک بارودۆخدا هاوسەرگیریی ئەنجامدراو لە دەرەوە هەڵدەسەنگێنێت، بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە: ئایا دەسەڵاتدارانی چین هاوسەرگیرییەکی لەم جۆرە دەناسنەوە و ڤیزای هاوسەری بە کچێکی ١٦ ساڵ دەدەن؟

پرسیارەکانم بۆ دادگاکان و داواکاری گشتیی کوردستان.

١. ئایا هاوسەرگیرییەکە بە شێوەی فەرمی تۆمار کراوە و مۆڵەتی دادگای هەیە؟
٢. ئایا تەمەنی هەردوو کەسەکە بە بەڵگەنامەی فەرمی پشتڕاست کراوەتەوە؟
٣. ئایا ڕەزامەندیی ئازادانەی کچەکە و مافەکانی پارێزراون؟
٤. ئایا کۆمپانیاکان وێنە و ناوبانگی کچەکەیان بۆ ڕیکلام بەکارهێناوە و ئەگەر وایە، بە چ ڕێگەپێدانێک؟
٥. دامەزراوەکانی پاراستنی منداڵ تا ئێستا چ هەنگاوێکیان ناوە؟

منداڵ کاڵای بازرگانی نییە. مافی منداڵ نابێت لە پێناو لایک، ناوبانگ و پارەدا پێشێل بکرێت.
داوا دەکەم لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی و بێلایەن بکرێت، بەبێ تۆمەتبارکردنی پێشوەختەی هیچ کەسێک و بە پاراستنی تایبەتمەندیی کچەکە.
______________________________________
سەرچاوەکان:
یاسای مەدەنیی چین (ماددەی ١٠٤٧).

یاسای پەیوەندییە مەدەنییە بیانییەکانی چین (٢٠١٠).

یاسای باری کەسێتیی عێراق (١٩٥٩ و هەموارکردنەوەکانی ٢٠٢٥).

یاسای ژمارە ١٥ی ٢٠٠٨ی هەرێمی کوردستان (ماددەکانی ٥ و ٦).

یاسای هاوسەرگیریی فینلەندا (٣٥١/٢٠١٩).

 

 

 

 

 

په‌یوه‌ندیپه‌رتووکخانه‌رۆشنبیرییلینکئه‌رشیفنووسه‌رانده‌سپێک