په‌یوه‌ندیپه‌رتووکخانه‌رۆشنبیرییلینکئه‌رشیفنووسه‌رانده‌سپێک

٢٤\٥\٢٠٢٦

   لە سێبەری دار هەنجیرە دێرینەکەدا.

ئەرسەلان مەحمود

          لە سێبەرێکدا دانیشتووە، بوونی نییە،
               تاڵ تاڵ پرچی ڕۆژگارێک شانە دەکات، درێژ،
                       هەر جارێک ئاوڕ دەداتەوە،
               هەتاو سەیری لاکەی تری
                           دەکات.
        دێوانەیە ئەوی من، بە ڕەگی زماندا دەچێت،
                بیر لە هەڵکەندنی مانا دەکاتەوە،
                        لەتلەت قۆڵ بە قۆڵی ڕێدا دەکات،
                ڕوخسەت لە پانتاییەکانی زمان وەردەگرێت،
                      لەناو تەپە تەپی مرۆڤەکاندا
                تەنهایی هەزار ساڵەیان تەی
                                   دەکات.
        ئەوەی لەم تەنهاییە ئاوسەدا،
                وەک ئاوازێک بە تەوێڵی ئاوێنەیەکی شکاوەوە،
                        بەرەو گێژاوە تاریکەکانی بازاڕ دەخزێت،
                لە بێشەی مەجازیی مندا؛
                                        هەر تۆیت.
        ئەو زایەڵە ونبووەی لە لەپی دەفرێکی دێریندا،
                وەک پەپوولەیەکی هەشتا ساڵەی نوورئابادی
                        هێشتا بەرەنگاری بێدەنگی دەبێتەوە،
                لە وێنەدانەوەی مندا؛
                                        هەر تۆیت.
        ئەو ڕەنگەی، کاتێک کچە عەییارەکان،
                لە زریانی ئیلهامدا سەمایان بۆ ڕیتمی نان دەکرد،
                        لە نێوان پەنجەکانیاندا دەبوونەوە بە ئارد و
                                لە ئاردەکەشدا دەبوونەوە بە گوڵەئەستێرە،
                لە گەروی گەردوونی مندا؛
                                        هەر تۆیت.
                ✦  ✦  ✦
من ناتوانم وێنای پرشنگی تۆ بکەم،
        ئەگەر ئاوی حەقیقەت لە دەستمەوە نەچۆڕێت،
                ئەگەر پەنجەکانم لە خەیاڵدا بە هەویری نانێکی
                        ئەزەلیی دانەپۆشرێن و
               ئاوازێکی ون بوو،
                      لە پێستەی هەناسەی مندا،
                                نەزرنگێتەوە.
تۆ،
        ئەی عەییارە پەنهانەکەی هەناسەم،
              ئەی ئەو دەنگەی لە دەمی نائامادەی ئادەمییدا نەبێت،
                    لە کاتی ناکاتی کڕ کەوتنی سێبەرەکاندا نەبێت،
         لە شوێن بارانێکی بێ شوێن کەوتوودا نەبێت
               هیچ کات بەسەر لێوی خۆمەوە نایدۆزمەوە،
                چۆن دەتوانیت تۆ هێشتا،
                        لە ناو ئەم چەنجەنییە کۆنکریتییەی شاردا،
                                ئاوازێکی نوێ بسازێنیت؟
       هیچ ئاوەزێک لە هەوادا نییە بەدەر لە گۆرانییەکان،
                  هیچ گۆرانیبێژێک، هیچ زارێک، پەنجەیەک نییە
                         لە سەمای وشەکان بزانێت.
تۆ،
        ئەو نهێنییەی لە کۆڵانی بەرپا بەیانییەکاندا،
                لە بەردەم دەرگەی هۆتێلە پێنج ئەستێرەییەکاندا،
                        لە تۆڵومە فەرامۆشکراوەکاندا،
              لە تێرمیناڵە لەبیرکراوەکاندا،
                                هێشتا دەنگ دەداتەوە،
        چۆن دەتوانم بێ تۆ،
                ئەم دوندە دونیا ئەسبەر بکەم و
                        بنووسمەوە؟
                ?  ?  ?
        هۆ عەییارەکەی عەییان،
                من نووسەرم،
                        بەڵام نازانم بۆ کێ دەنووسم.
          پەنجەرەکەم بۆ مانگ، بەکراوەیی جێهێشتووە،
        بۆ ئەو خوێنەرەی بە کەنار زێی بەزیودا،
                ئامێری نهێنی هەناسەدانی منی دۆزییەوە.
        یان بۆ ئەو فانەی لە ناو هەر سکرینێکی شاشەکاندا،
                هێشتا گوێی لە ئاوازێکی نهێنی پێش-دیجیتاڵە و
                        تێکستەکانم وەک پاکێتێک
                                لە مارکێتێکدا وەردەگرێت.
ئەم چەرخە بێمانایەی تۆی لە من دزی،
        لە ئاسمانێکدا بووەتە سندوقێکی شووشەیی چەقبەستوو.
                گوێچکەی منداڵەکان لەو تێڕاریۆمە دیجیتاڵییەدا،
                        بەتاڵە لە هەموو سەمفۆنیایەک،
        جگە لە زایەڵەی کانزایی دراوەکان؛
                کاتێک دراو بەسەر دراودا
                        دەکەوێت.
                ❦  ❦  ❦
        تۆ،
                ئەی عەییارەکەی حنون،
                      ئەو کوڕەی جاران لەرەی دەنگی هاوینی دەناسی،
        ئەو کوڕەی دەیزانی کاتێک دۆشاو دەکوڵێت
                چ ئاوازێکی پیرۆز
                        لە سێبەری دایکانەوە دەکشێت...
                                ئەمڕۆ،
        گەرمیی نانێکی تەنوورم بۆ نەماوەتەوە،
                ئاخر نانی بێ‌خەوشی من،
                        لە ڕەحمی کارگە پلاستیکییەکانەوە،
                               لەودیو شاشە شووشەییە سەهۆڵینەکانەوە،
                        تەنها جارێک لە بێتامیدا
                                پان دەبێتەوە.
                                ئەو شووشەیە،
                                        ئاوێنەی وڕێنەکانی تۆ و
                                                ناخی سڕکراوی منە.
                ✿  ❀  ✿
دایکم، لە چێشتخانەکەی نوورئاباددا،
        ئەو چێشتخانەیەی پەنجەکانی لە تەنوور و دەفر و دۆشاودا،
                فکری خۆی دەنووسییەوە بێئەوەی فێری نووسین بێت،
        دەیگوت:
                ڕۆڵە،
                        گوێ لە سروودی سوێسکەکانی شەو ڕابگرە،
                ئەوان؛ دەقی پیرۆز و
                        تەنها شیعرە ڕەسەنەکانی خاک دەچڕن،

        بەڵام ئەوان لەم جەنجاڵییەدا کوژراون و
                کەچی هێشتا بیر لە هەڵاتن دەکەنەوە،
            ئاوازی باڵەکانیان
                        لەژێر تایەی ئۆتۆمبێلەکاندا
                                وردوخاش بوون تێناگەم چۆن
                  ڕوو لە فڕین دەکەنەوە.
        لە جێگەی ئەوان،
                لوورەی ئامێرەکانی خاوێنکردنەوەی شەقامەکان دێت،
                    ئەوانەی لە کاتژمێر چواری بەرەبەیانەوە دێنە دەرەوە،
                تا هیچ کەسێک ڕووخساری ڕاستەقینەی شار نەبینێت،
                        کاتێک شار،
                                برینە ڕووتەکانی خۆی دەلێسێتەوە و
                                        نمایش دەکات.
                ◌  ◌  ◌
دەنگی ئۆرگانیی من،        درزی تێکەوتووە.
        هەناسەی ئومێدی من,  تووشی تەنگەنەفەسیی
        مۆدێرنە بووە.
                ئەوەی پێشتر ناوم نابوو تێکست،
                        ئەمڕۆ بووە بە ژاوەژاوێک و کابووس
                                لە کرۆکی گوێچکەی هاویندا
                                        دەزرنگێتەوە.
        عەیارەکەم
            لە ترپەیەکی کورتدا،
                گەلێک شت لە تەماشایەکی دووردا،
                        جێمان و لێمان دابڕان و
                                تارماییەکانیان مایەوە.
        ئەمڕۆ ڕۆژ،
                ئەو منداڵەی سەر شەقامەکان،
                        لەبری ئەفسانە و حیکایەتەکانی پێش خەوتن،
                پێش ئەوەی ناوی خۆی بزانێت،
                                                کۆدی وای-فای دەزانێت.
                𓅓  𓅓  𓅓
ڕۆژێک، کاکەی شوان،
        ئەو شوانە چاوهەڵبزرکاوەی
                سی ساڵی ڕەبەق مەڕەکانی
    لە چیاکانی ئاسۆس دەلەوەڕاند ─
        ئەو پیاوەی هاوازی نهێنیی خۆی،
                لە کەپەنکی شواندا،
                        تەنها هاوڕێی شەوانی بوو،
                                ئەمڕۆ
        لە زەلکاوی کۆنکرێتیی شاردا،
               بۆ کۆمپانیایەکی بێ‌ڕووخسار،
                      سندووقە داخراوەکان
                             بۆ کەسانێک دەگوازێتەوە،
                                      نایانناسێت،
                                      بۆ ژیانێک هیچی ئەوی تێدا نییە.
        شوان؛      بووەتە تارماییەکی ونبوو لە شاردا.
        شوان؛   مەڕەکانی ئەمڕۆی بوونەتە داتای
         پرۆگرامێکی کۆمپیوتەر و تەنها گەرمییەکی
                کاڵبووەوەی دەستەکانی بەسەر سوکانی
                       سەهۆڵینی ماتۆڕسکیلەکەوە
                                   بۆ ماونەتەوە.
                ⚠  ⚠  ⚠
        تۆ، لە کوێ بوویت،
                کاتێک دوعاکان ─ کچە عەییارەکانی نیشتمان،
                        لە دڵی بەردە بەدفەڕەکاندا،
                                لەژێر سێبەری دڕندەیی چەمکی نەریتدا
                        کوژران.....
                                بۆ ئەو پیاوانەی لە ژێر پەردەی نامووسدا،
                                        تاجی پاتریارکیان لەسەرنا؟

                                                  نا - هەرگیز
                                                        پێت نەوتم، ئەوسا
                                                                تۆ، لە کوێ بوویت؟
        کاتێک ژمارەی مەرگی ئەو ژنانە،
                لە ڕۆژنامەکاندا ڕیزیان دەبەست،
                        ڕێک وەک نرخی هەڵبەز و دابەزی
                                نەوت لە بۆرسەی جیهانیدا.
                دانە بە دانە،
                        بێ ناو،
                                بێ ڕووخسار،
                        بێ گۆڕ،
                   تەنها داتایەک
                                لە گۆشەیەکی
                                        لاپەڕە هەشتدا!
        ژیانێک تۆ تێیدا شایەتحاڵی ئەو ژنانە نەبیت،
                وەهمە، نەک ژیان.
                        شیعرێک لەبری وشەکان،
                                گەنمی برینەکانی ئەوان نەگوازێتەوە بۆ ژیان،
                دڵۆپەیەکە... میعرە،
                        نەبووە بە شیعر.
        ئەم وشە سەرابییانەی بۆ تۆی دەهۆنمەوە،
                گۆڕە بێ‌ناونیشانەکانی ئەو کچانەن،
                        سیستەم لە تۆی دزین،
                                تەنها بۆ ئەوەی ناوی پیاوێک
                       پاک بمێنێتەوە!!
                ☂  ☂  ☂
لە کوێ بوویت،
        کاتێک ئەو منداڵە سێ ساڵانەیە،
                وەک گەڵایەکی سەوزی هاوین
                    زریانی پاییز ڕنیبێتیەوە،
                        بە کەنار دەریای ئیجەوە،
                                بەدەمدا کەوتە سەر
                        لمی یادەوەرییەوە،
        ئەو منداڵە،
                کاتژمێرێکی نوێی ئەپۆکالیپتی جیهان بوو.
        ئەو منداڵە،
                خاڵی سفری ئەو زەمەنە بوو،
                        وەک ترپەی دڵی مرۆڤایەتی
                                چیتر ناتوانی بۆی بچەرخێییت و
                                        پێی بپێورێیت.
        سفرە ساردەکەی لێواری ئیجە،
                هێشتا نەگەیشتووەتەوە بە هیچ مەنزڵێک.
        هێشتا کاتژمێرە زەبەلاحەکانی ئەوروپا
                دەستکاری نەکراون،
                        تەنها بۆ ئەوەی
                                چاویان بە تەرمی ئەو منداڵە
               نەکەوێت.
        ناتوانم بەبێ ئەو منداڵە
                پێناسەی تۆ بکەم.
        ناتوانم نا
                لە دەریای ڕۆمانسیەتدا
                        بەدوای تۆدا بگەڕێم،
                کاتێک هەموو دەریاکان
                        بوونەتە گۆڕستانی
                ئاوی.
                ✦  ✦  ✦
ئەو پیاوەی لە کۆڵانێکی شاردا،
        لەژێر گەردە هەوای ئامێرێکی ساردکەرەوەی
                هۆتێلێکی پێنج ئەستێرەییدا
                        خەوتووە،
        کاتژمێری بایۆلۆژیی مەرگی،
                بە هیچ کاتژمێرێکی ئەم جیهانە ڕێک نەخراوە،
                        چونکە زەمەن،
                                لەمێژە بۆ ئەو نەماوە،
                                        وەستاوە.
        ئەو پیاوە،
                شاعیری تراژیدیای مەرگی ماددەیە.
        ئەو پیاوە،
                مۆری ڕاستەقینەی شارە،
                        لەژێر قورسایی بەفری شاردا
                                هێشتا بێدارە،
                                        بەڵام نەبینراوە.
        ئەو پیاوە
                خودی تۆیە،
                        کاتێک تۆمان ئینکار کرد.
                ئەو پیاوە بەرگی داماڵراوی منە،
                        کاتێک دەمامکەکانم فڕێ دەدەم و
                                لە ئاوێنەدا رووبەڕووی
                                        ڕووخساری خۆم و
                                                دڵی خۆم و
                                                        خودی خۆم
                                                                دەبمەوە.
                ☼  ☼  ☼
لە زنجیرە چیاکانی سەرابستانەوە،
        لە دار قەزوانە سەد ساڵەییەکانی هەرمانەوە،
                خوێن، ئەو زاراوە بایۆلۆژییەی
                        هیچ کاتژمێرێک نایناسێتەوە،

                                دەگۆڕێت
        بۆ ڕیشە،
                لە ڕیشیشەوە بۆ خاک.
        لە خاکیشەەوە بۆ ئاو.
                لە ئاویشەوە بۆ هەور.
        لە هەورەکانیشەوە
                بۆ باران،
                       بۆ بەفر.
        ئەوەی بەسەر عەییارەکەی مندا دەبارێت،
                       خوێنی پاڵێوراوی ئەو پێشمەرگانەیە
                  لە قەزوانە سەد ساڵەییەکانەوە
                بەربوونەتەوە ناو خاک و
        ... بوونەتەوە
                بە زەوی و
                        بە ئاسمان و
                                بە بروسکە و
                                        بە هەور.
ئەم پاییزە،
        ئەوەی دەبارێت،
                تەنها ئاو نییە؛

                تێکست،
                   خوێن،
                       ڕیشە,
         یادەوەری.
چۆنت بۆ بنووسم؟
   من چەترێکم هەڵنەداوە تا لە تەڕبوون بمپارێزێت،
        بەڵکوو بۆ ئەوەی وەک میحرابێک،
                ڕێز لەو خوێنە بگرم
                        دڵۆپ دڵۆپ
                                بەسەر دەستەکانی خۆمدا
                                        دەبارێت.
                🌿  🌿  🌿
تۆ ئەو ژنە پڕ لە سەرسوڕمانەیت،
        لەژێر دار هەنجیرەکەی دایکی دایکی دایکمدا،
                نانێکی ئاسایی بەیانی ناشتا
                        دەخۆیت.
         نانێک لە ئاوی باران،
     نانێک سپی تر لە بەفری یەکشەوە،
                نانێکی گەرم و نەرم،
        نانێک لە ئاردی پەنجەکانی ڕابردووەوە
               هاتووەتە ناو تەکنەلۆژیای
      ئەمڕۆوە.
        عەییارەکە...
                ئەی ئەو ئادەمییەی
   پێش بانگی نیوەڕۆ هاتوویتە ئێرە،
                        لەژێر دار هەنجیرەکەدا
                                خەریکی نانێک دەخۆیت،
        ژیانی خۆمت پێدەبەخشم،
                بەڵام نەک بۆ ئەوەی بتخەمە ناو چێوەی بینینەوە،
                        بەڵکوو بۆ ئەوەی
                                نانێکی دیکەت بۆ ببرژێنم،
                                        ئاوێکی ساردت بۆ بێنم،
                سێبەری ئەو دار هەنجیرەت لە دەست شارێک بۆ بپارێزم
                        دەیەوێ هەموو درەختێک بکاتە شوێن وەستانی
                                ئۆتۆمبێلی باڵەخانەیەکی نوێ.

                        تۆ...
                            لەژێر دار هەنجیرەکەدا،
                                نان بخۆ.
                ●  ●  ●
        ئەو شوانە مردووە،
                ئەو پیاوە بێماڵە،
                        ئەو منداڵە خنکاوە،
                                ئەو ژنە کوژراوە،
                                        ئەو پێشمەرگە خوێن
               دە بەخشێت...
        هەموومان،
                وەک تارماییەک
                        لە دەوری ئەو دارە کۆبووینەتەوە،
        تەنها بۆ ئەوەی تۆ،
                بێ‌باکانە،
                        نانێکی ئارام
                                بخۆیت.
        لەژێر دار هەنجیرەکەدا،
                نانێک بخۆ.
        ئەوەی ئەم سەردەمە پلاستیکییە
    لە دەست ئێمەی ڕفاند،
                هەرگیز ناتوانێت لە دەست تۆی
           دەربهێنێت.
                ✧  ✦  ✧
لە کۆتایی هەموو ئەم بارانەدا،
        لە کۆتایی هەموو ئەم تەرمە بێ‌گۆڕانەدا,
                لە کۆتایی هەموو ئەم چەرخە بێ‌مانایەدا،

                                تەنها یەک شت
                                        دەمێنێتەوە:
        ئاوازێکی ون
                بە لێوی ئامێرەکانی شاراوە،
        ئاوازێک
                دوورەدەست تر لە شاعیرە مردووەکان،
        ئاوازێک دەزانێت
                چۆن لە بێ‌ماناییدا،
                        خۆی ببێتە
                                مانایەکی نوێ،
                ئەو ئاوازە،
                        تۆ و
                                هاوازی نهێنیی منە.

 

ماڵپه‌ڕی ئه‌رسه‌لان مه‌حمود

 

 

 

 

په‌یوه‌ندیپه‌رتووکخانه‌رۆشنبیرییلینکئه‌رشیفنووسه‌رانده‌سپێک