|
١٠\٧\٢٠٢٦
نەشتەرگەریی
ئاوێنەکان.
ستوونی ژمارە
١٦
- گۆشەیەکی هزرییە بە
خوێندنەوەیەکی بوونناسیی و دەروونشیکاریی کۆمەڵایەتی و رامیاریی
بابەتیی -
ئەرسەلان مەحمود
سەروەریی جەستەیی لە
بەردەم گەردەلوولی فەنابووندا.
کاتێ جەستە لە کۆتوبەندەکانی سیستەم و بازاڕگەرایی ڕزگاری دەبێ، کاتێ
لەوپەڕی خاوەندارێتییەوە بەرەو بونیادنانی نەخشەیەکی مەجازیی یۆتۆپیایی
هەنگاو دەنێ و کاتێک تەنانەت زمان و وشەکانیش لە ڕیتم و فکرینی
باوکسالاری دادەماڵێت، لەپڕێکدا بەر گەورەترین و ڕەقترین دیواری
ئۆنتۆلۆژی دەکەوێت، ئەمە بە جۆرێک هیچ سوبژێکتێکی ئازاد ناتوانێت
لێیەوە دەربازبێت، ئەویش 'کات'ـە. ئێمە دەتوانین لە دەسەڵات یاخی ببین،
دەتوانین بازاڕ ڕەتبکەینەوە، تەنانەت دەتوانین وشەکانیش بشکێنین و
زمانێکی نوێ دابهێنین، بەڵام چۆن لەو گەردەلوولە یاخی دەبین هێواش
هێواش خەریکە خانەکانی جەستەمان دەخوات و بەرەو فەنابوونمان دەبات؟ کات،
ئەو دادوەرە بێدەنگەیە دواجار بڕیار لەسەر هەموو ئەو نەخشە و
ئۆتۆپیایانەمان دەدا. لێرەدا مرۆڤ بۆ یەکەمینجار لە ژیانی هزریدا لەگەڵ
ئەو حەقیقەتەدا ڕووبەڕوو دەبێتەوە و تێدەگات هیچ یاخیبوونێک دژی کات
ئەنجام نادرێ، بۆچی؟ چونکە خودییاخیبوون خۆی تەنها لە ناو کاتدا ئەنجام
دەدرێت، هەر یاخیبوونێک باجی چرکەیەکی زیندووی خۆی دەدات بە کات، ئەم
پارادۆکسە بنەڕەتییە لە خۆیدا دەبێتە دەرگەی هەموو فەلسەفەیەکی جددیی
هەبوون.
فەیلەسووفی فەرەنسی هێنری بێرگسۆن، جیاوازییەکی ڕیشەیی و گەورە لە
نێوان دوو جۆر کاتدا دەکات، کاتی زانستی یان کاتژمێری، ئەو کاتەی بە
چرکە و خولەک دەپێورێت و جیهانی مۆدێرنە بۆ ڕێکخستنی کار و بەرهەمهێنان
بەکاری دەهێنێت، لەگەڵ ماوەی پەتی، واتە ئەو کاتە ناوەکییەی جەستە و
ڕۆح لە ناخەوە ئەزموونی دەکەن، کاتێک ناپێورێت، بەڵکوو دەژیترێت. لای
بێرگسۆن، کاتی کاتژمێری لە جیهانی مۆدێرندا، لە بنەڕەتدا شکاندنی کاتە
بۆ چرکە جیاوازە فیزیکییەکان، لە کاتێکدا کاتی ڕەسەن، کاتێکی بەردەوام
و نەشکاوە، کاتێک تێیدا ڕابردوو، ئێستا و داهاتوو نەک وەک سێ خاڵی
جیاواز، بەڵکوو وەک سێ ڕەهەندی هاوکاتی یەک ئەزموون بوونیان هەیە.
سیستەمی مۆدێرن و دەسەڵاتی بایۆپۆلەتیک یان سیاسەتی کۆنترۆڵکردنی جەستە
و ژیان، هەردەم هەوڵدەدەن جەستەی ئێمە لەناو کاتە کاتژمێرییەکەدا
زیندانی بکەن. ئەمە ئەوەیە ئی.پی.تۆمپسۆن لە شیکارییە مێژووییەکەیدا
نیشانیدا: شۆڕشی پیشەسازی نەک تەنها ئامرازی کاری گۆڕی، بەڵکوو کاتی
مرۆڤیشی گۆڕی، جەستەی گۆڕی. پێش سەرمایەداری، دەبووایە کار لەگەڵ ڕیتمی
خۆر و وەرزەکان و لەشدا هاوسەنگ بووایە، بەڵام دوای سەرمایەداری، لەش
دەبووایە لەگەڵ ڕیتمی کاتژمێریی کارگەکاندا هاوسەنگ بووایە. ئەمە
شۆڕشێکی بایۆپۆلیتیکییە بەرەو قووڵایی، بەرەو ڕیتمی دڵ و هەناسە. لەو
سیستەمەدا، پیربوون وەک لەدەستدانی بەها سەیر دەکرێت، چونکە جەستە
توانای بەرهەمهێنانی کاڵا و خزمەتگوزاریی نامێنێت. بەڵام بۆ ئەو جەستە
سەروەرییەی ئێمە لە نەشتەرگەرییەکانماندا بەدوایدا دەگەڕێین، کات
ئامرازێکی پێوانەکردن نییە، بەڵکوو خودی ئەزموونی بوونە. عاشقی ئازاد
ناترسێت لەوەی کاتژمێرەکان تێدەپەڕن، چونکە ئەو لەناو ماوەی پەتیدا
دەژی، شوێنێک تێیدا یەک چرکەی پێکەوەبوون و تێڕامان لە جیهان، دەتوانێت
بەقەدەر سەدەیەک قووڵ و بێکۆتا بێت.
لێرەدا دەرگە بە ڕووی بەشێکی نوێی ئەم شیکارییەدا دەکرێتەوە زۆرجار لە
فەلسەفەی هاوچەرخدا لە ژێر تۆزی سکۆلاستیک یان فەلسەفەی مامۆستایانی
سەدەکانی ناوەڕاست دا ماوەتەوە، ئەویش جیاوازیی نێوان کاتی کرۆنۆس و
کایرۆسە لای یۆنانییەکان. یۆنانییە کۆنەکان بۆ چەمکی کات دوو وشەیان
هەبوو، کرۆنۆس، ئەو کاتەی بەردەوامی و زنجیرەی ڕووداوەکان دەگرێتەوە،
ئەو کاتەی نەوەکان دەخوات و بەرەو مەرگیان دەبات، بۆیە لە
پەیکەرەکانیشیاندا لە شێوەی پیرەمێردێکدا نیشاندەدرا چۆن منداڵەکانی
خۆی دەخوات. بەڵام کایرۆس کاتەکەی تر بوو، کاتی ڕاستەقینە، ساتی
باڵادەستی و وەرچەرخان، ئەو ساتەی هزری فەلسەفی، سیاسی یاخود عاشقانە
دەبێت تێیدا بقۆزرێتەوە، چونکە ئەگەر بگیرێت، ژیان دەگۆڕێت. لای عاشقی
ئازاد، کرۆنۆس نەخۆشییە، بەڵام لای ئەو، ژیان لە کایرۆسـدا لەدایکدەبێت.
ئەم جیاوازییە بنەڕەتییە، ڕێگە دەدات بڵێین ئەو تاکەی لە ئێستای
ڕەسەندا دەژی، خۆی لە ژێر ڕکێفی کرۆنۆس دەرهێناوە و چووەتە ناو کایرۆس،
کاتی ئەو چیتر بە خولەک و کاتژمێر ناپێورێت، بەڵکوو بە قووڵایی سازانی
ئاگایی دەپێورێت. ئەم شێوازە لە بەئاگایی و زیندووبوون، لای ئێمە لە
هزری سۆفییانەشدا ڕەگی هەیە و ڕەنگیداوەتەوە، کاتێک حەللاج وتی: ئەم
چرکەیە کۆتایی و سەرەتای منە، چونکە بۆ ئەو، چرکە نەک هەر بەشێک بوو لە
زنجیرەیەکی درێژی زەمەنی کرۆنۆسی، بەڵکوو یەکبوونێکی تەواو بوو لە ساتی
ڕەسەنی کایرۆسیدا.
لێرەدا دەگەینەوە بەو خاڵە سامناکییەی مارتن هایدگەر، ئەوەی لە ستوونی
پێشووتردا ئاماژەمان پێدا، بەرەو-مەرگ-بوون، واتە ئامادەییەکی هەمیشەیی
مەرگ لەناو هەر چرکەیەکی هەبوونماندا. بۆ هایدگەر، مەرگ ڕووداوێک نییە
لە کۆتایی ژیاندا بەسەرمان بێت، بەڵکوو ئێمە لەو ساتەوەی لەدایکدەبین،
بەشێکین لە پرۆسەی مردن. زۆرینەی خەڵک، ئەوەی هایدگەر پێیدەڵێت ئەوان
یان جەماوەری نابیرکرەوە، لەم ڕاستییە هەڵدێن و خۆیان بە شتە
لاوەکییەکانی ڕۆژانەوە سەرقاڵدەکەن تا مەرگ لەبیربکەن. لای هایدگەر،
جەماوەری نابیرکرەوە بە بەردەوامی چیرۆکی مەرگ وەک ئەوەی لە دەرەوەی
خۆیان ڕووبدات دەگێڕنەوە و دەڵێن کەسێک مرد، بەڵام هەرگیز نایڵێن منیش
دەمرم، چونکە دانپێدانان بەم حەقیقەتەدا، کۆتایی بە حەشامات و ژیانی
هاوبەشی نابیرکەرەوەیی دەهێنێ. بەڵام جەستەی سەروەر، ئەو جەستەیەی
ئازادیی هەڵبژاردووە، مەرگ پەسەند دەکات. پەسەند کردنی مەرگ بە مانای
ڕەشبینی نییە، بەڵکوو بە پێچەوانەوە، تەنها کاتێک درک بە کاتی
سنوورداری خۆماندەکەین، ئەو کاتە ئازادییەکی ڕاستەقینە و
بەرپرسیارێتییەکی قووڵ بەرامبەر بە بژاردنەکانمان پەیدا دەکەین. ئەمە
ئەو شتەیە دواتر ژان-پۆل سارتر لە کتێبی بوون و نەبووندا وەریگرت و وتی:
مرۆڤ لە بەرامبەر بەشێکی مەرگی خۆیدا، هەمیشە بەرپرسی هەڵبژاردنی
خۆیەتی، چونکە خۆبژاردە نەکردن، هەر خۆی هەڵبژاردنە. گەر کاتمان بێکۆتا
بووایە، هیچ بڕیارێک و هیچ عەشقێک مانایەکی نەدەبوو، چونکە دەمانتوانی
بۆ هەتاهەتایە دوای بخەین. سنوورداریی کاتە ئیستاتیکا و جوانی
دەبەخشێتە بڕیاری ئازادانەی مرۆڤ. ئەمە حەقیقەتێکی سۆفییانەشە بەردەوام
لە بیری دەکەین، کاتێک سەعدیی شیرازی وتی: هەر چرکەیەکی نامرم،
وابیردەکەمەوە بۆ تاهەتایە نامرم، بەڵام کاتێک بیر لە مردن دەکەمەوە،
تازە هەست بە زیندووبوونەوە دەکەم. لێرەدا، بیر کردنەوە لە مردن، خۆی
چالاکترین شێوازی زیندووبوونە.
بەڵام ئایا ئەمە بۆ مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی، بەتایبەت مرۆڤی کورد، بە هەمان
شێوە کار دەکات؟ ئێمە لە جوگرافیایەکداین سیستەمی کۆلۆنیالیزم و
ململانێ جیۆپۆلەتیکییەکان، جۆرێکی تریان لە کات بەسەردا سەپاندووین،
ئەوەی دەتوانین پێیبڵێین کاتی سووتاو. مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی هەمیشە لە ژووری
چاوەڕوانیدا هێڵراوەتەوە، هەمیشە چاوەڕوانی شۆڕشێک، سەربەخۆییەک، یان
ڕزگارکەرێکە لە داهاتوودا بێت، لەم نێوەندەشدا حەسرەتی ڕابردوویەکی
زێڕین یان تراژیدیایەکی مێژوویی دەخوات. ئەمە ئەو دیاردەیە نووسەری
فەلەستینی مورید بەرغوسی وەسفی دەکات: مرۆڤی داگیرکراو لە کاتێکی
هەڵپەسێردراودا دەژی، لە دنیایەکی هەرگیز نەک هێشتادا. مرۆڤی داگیرکراو
نە دەتوانێت لە ئێستادا بژیەت، چونکە داگیرکەر ئێستای لێزەوت کردووە،
نە دەشتوانێت بۆ ڕابردوو بگەڕێتەوە، چونکە ڕابردوو کوژراوە، هەروەکچۆن
نە دەتوانێت بۆ داهاتووش بچێت، چونکە داهاتوو هێشتا لەدایک نەبووە. ئەم
لێبڕانە لە کاتدا، خۆی ترسناکترین جۆری ئازارە. کاتی ئێمە سووتاوە
چونکە ڕێگە نەدراوە لە ئێستادا وەک بکەرێکی سەروەر بژین. لای واڵتەر
بێنیامین، ئەم دۆخە بۆشاییەکی کاتی نییە، بەڵکوو دۆخێکی سیاسی گەورەترە،
ئەو وتی هەر بەڵگەنامەیەکی شارستانی، هاوکات بەڵگەنامەیەکی بەربەرییەت
و وەحشیگەریشە، لێرەدا دەکرێت زیادی بکەین و بڵێن هەر داهاتوویەکی
مێژوویی، داگیرکەر پێماندەڵێت چاوەڕێی بن، هاوکات ئێستایەکی تری
داگیرکراوە. جەستەی ئازاد لە قۆناغی پۆست-داگیرکاریدا، دەبێت ئەم کاتە
سووتاوە هەڵبوەشێنێتەوە. یاخیبوون لێرەدا بریتییە لە چنگخستنەوەی
چرکەساتی ئێستا. عاشقانی ئازاد لە نەخشە یۆتۆپیاییەکەیاندا، چیتر
چاوەڕوانی ڕۆژی قیامەتی سیاسی یان مۆتەکەی مێژوو ناکەن، بەڵکوو ئەوان
ئێستا دەکەنە مەیدانی ڕزگاری، ئەوان ژیان لە داهاتووەوە دەگێڕنەوە بۆ
ناو پەنجەکانی دەستیان. ئەمە شۆڕشێکی بێدەنگی مێژووییە، ژیانی ئازاد لە
ئێستادا، خۆی گەورەترین یاخیبوونە بەرامبەر بە هەموو داگیرکارییەکی
مێژوویی و کۆلۆنیاڵی، چونکە داگیرکەر پێویستی بە هاووڵاتییانێکی
چاوەڕوانکار هەیە، نەک هاووڵاتییانێک خاوەنی ئێستای خۆیان بن.
فریدریش نیتشە چەمکێکی ئەفسووناوی هەیە بە ناوی خۆشویستنی چارەنووس،
واتە قبووڵکردن و باوەشکردن بە تەواوی ئازار و ساتەکانی ژیاندا. ئەم
چەمکە داوامان لێدەکات نەک تەنها بەرگەی ژیان و ئازارەکانی بگرین،
بەڵکوو بە تەواوی خۆشمانبوێن، بە جۆرێک ئەگەر پێمانبڵێن ئەم ژیانە بە
هەموو وردەکارییەکانییەوە بۆ هەتاهەتایە دووبارە دەبێتەوە، ئێمە
بەوپەڕی ئیرادەوە بڵێین: بەڵێ، با دووبارە ببێتەوە! نیتشە ئەم چەمکەی
لە یەکێک لە قووڵترین ساتەکانی هزری خۆیدا داڕشت، لە چەمکی گەڕانەوەی
هەتاهەتاییدا، ئەو باوەڕەی ژیان بە هەموو ساتەکانییەوە بێکۆتا دووبارە
دەبێتەوە. ئەمە نەک تیۆرییەکی گەردوونناسی، بەڵکوو تاقیکردنەوەیەکی
ئەخلاقییە، ئەگەر بزانیت هەموو چرکەیەکی ژیانت، هەموو ئازارێکی خۆت،
هەموو شکستێک، هەموو دەرچوونێکت، بۆ هەتاهەتایە دووبارە دەبێتەوە، ئایا
هێشتا ئەم چرکەیە دەخوازیت؟ ئەگەر وڵامەکە بەڵێ بێت، ئەوا تۆ ژیانی
خۆتت خولقاندووە، ئەگەر وڵامەکە نەخێر بێت، ئەوا ژیانی خۆت هێشتا بۆ
خۆی نەژیاوە. کاتێک عاشقێکی ئازاد سەیری چرچبوونی دەموچاوی مەعشووقەکەی،
یان سستیی خانەکانی جەستەی خۆی دەکات، هەست بە دۆڕان ناکات لەبەردەم
کاتدا. چونکە عەشقی ئازاد پێویستی بە جێگیرکردنی کات و بەمۆمیاکردنی
لاوێتی نییە. لە عەشقی ئازاددا، پیربوون و تێپەڕینی کات وێرانکاری نییە،
بەڵکوو دروستبوونی جوگرافیایەکی نوێیە لەسەر جەستە، چرچولۆچییەکانی
دەموچاو، هێڵەکانی ئەو نەخشەیەن پێکەوە کێشاویانە. ئەمە ئەو شتەیە
ڕۆلان بارت لە کتێبی وتار لە عەشق دا دایڕشت: ئازیزم، دەیانگوت پیر
بوویت، بەڵام من پێم وتن نەخێر، ئەو هێشتا زیاتر و فراوانتر بووە،
چونکە هەموو ئەو ئێستایانەی من لەگەڵیدا ژیام، لە ڕوخساری ئەودا
ماونەتەوە. بۆیە، کاتی سووتاو بۆ ئەوانە نییە یەکتریان لە ناو ماوەی
پەتیدا خۆشدەوێت.
لێرەدا دەبێت چرکەیەک بوەستین و بپرسین، ئایا ئێمەی کورد دەتوانین ئەم
خۆشویستنەی چارەنووسە بۆ مێژووی خۆمان بگرینەبەر؟ ئایا دەتوانین بڵێین،
تراژیدیای هەڵەبجە، ئەنفال، جینۆساید، شەڕی ناوخۆ، هەموویان بەشێکن لە
چارەنووسێک ئێمە دەبێت بە عەشقەوە بەرگەی بگرین؟ لێرەدا دەبێ زۆر
وردبین، خۆشویستنی چارەنووس نە بە مانای لێخۆشبوون لە داگیرکەران، نە
قبووڵکردنی ستەمە، بەڵکوو بە مانای ڕەتکردنەوەی قوربانیبوونە. ئێمەی
کورد زۆرجار خۆمان لە قوربانیبوونی مێژووی خۆماندا مۆمیا کردووە،
تراژیدیامان کردووە بە ناسنامەی خۆمان و ئازارمان کردووە بە ماڵی ڕۆحیی
خۆمان. خۆشویستنی چارەنووس پێماندەڵێ ئێمە دەبێ لە ئازارەوە ژیان
بخولقێنین، نەک لە ژیانماندا بازاڕێک بۆ فرۆشتنی ئازار بکەینەوە. ئەمە
دژایەتیی ئەو گوتارە سیاسی و ئایینییە دەکات هەمیشە دەیەوێت
کوردبوونمان بۆ قوربانیی تاهەتایی بپارێزێت، چونکە قوربانیی سیاسی، لای
ئەوان، بۆکسێکی نیشتمانییە بۆ داپۆشینی ناتەوانییەکانی خۆیان. جەستەی
ئازاد، دەبێت بەڵێ بە هەموو تراژیدیایەکی مێژوویی خۆی بڵێت، نەک لە
پێناوی قبووڵکردنی پاساوهێنەرانەی مێژوو، بەڵکوو لە پێناوی تێپەڕاندنی
مێژوو لە ناو ژیانی ئێستادا.
لەم وێستگەیەوە، مەرگ چیتر تراژیدیایەک نییە بمانترسێنێت، بەڵکوو
دوایین خاڵی ئەو تابلۆیەیە خۆمان بە ئازادی نەخشاندوومانە. لێرەدا دەبێ
چەمکی لەدایکبوون بهێنینە بەرچاو، ئەو چەمکەی هانا ئارێنت لە کتێبی
دۆخی مرۆڤدا دایڕشت، واتە توانای خولقاندنی دەستپێکی نوێ و داهێنان لە
جیهاندا. ئارێنت پێیوایە مرۆڤ نەک تەنها بۆ مردن، بەڵکوو بۆ
لەدایکبوونیش خوڵقاوە. ئارێنت لە بەرامبەر هایدگەردا، چەمکی
بەرەو-مەرگ-بوون'ی بە بەرەو-لەدایکبوون-بوون گۆڕی و وتی: ژیان لە
بنەڕەتدا داهێنانی داهاتوویەکی نوێیە، هەر ساتێک، خودێکی نوێ
لەدایکدەبێت، خودی نوێی من، خودێکی نوێیە لە جیهاندا. ئەمە بۆ عاشقی
ئازاد، بەرزترین ئاستی هزری کاتە، هەر ساتێک لەدایکبوونێکی نوێیە، هەر
بەرکەوتنێک دووبارە خوڵقاندنی خۆیەتی، هەر بیرکردنەوەیەک، دووبارە
دەستپێکردنی جیهانە. ئەگەر هیچ کەسێک خاوەنی کەسێکی تر نەبێت، ئەوا
مەرگی ئەویتر لەدەستدانی موڵکێک نییە، بەڵکوو کۆتاییهاتنی سەردانێکی پڕ
شکۆیە بۆ ناو جیهان. جەستەی سەروەر بە جۆرێک دەژی مەرگ ناتوانێ
غافڵگیری بکات، چونکە ئەو پێشتر لەسەر تەختی ئازادی، تەواوی پشکی خۆی
لە ژیان وەرگرتووە.
لێرەدا دەبێت لە ڕوانگەیەکی زۆر ڕەخنەگرانەترەوە سەرنجبدەین و بپرسین،
ئایا ئەم ژیانە ڕەسەنە ئازادانەیە لە ئێستادا، خۆی نەبووە بە فۆڕمی
نوێی ئایدیۆلۆژیای ئاگامەندیی زەین، ئەو ئارامکردنەوە ساختەیەی بازاڕ
بۆ لەبیربردنەوەی قەیرانەکان دەیفرۆشێت و چێژگەرایی، بەدواداچوونی چێژ
وەک تاکە ئامانجی ژیان، لە سەرمایەداریی هاوچەرخدا؟ ئایا کاتێک بازاڕی
نوێی نیۆلیبراڵی پێماندەڵێت چێژ لە ئێستا وەربگرە یان ئێستا بژی، ئەمە
هەمان بانگەوازی جەستەی ئازادی ئێمە بوو، یاخود جۆرێکی نوێیە لە
داگیرکاری، داگیرکارییەکی ناوەکی؟ ئەمە پرسیارە گەورەکەیە، وڵامەکەشی
لە جیاوازیی نێوان ئێستای دەربکەوتوو و ئێستای دەرکەوتوودایە. ئێستای
دەرکەوتوو (ڕووکەش)، ئەو ئێستایەیە بازاڕ دەیفرۆشێت، ئێستایەک تێیدا
مرۆڤ کاتی خۆی دەفڕێنێت بۆ چێژی خێرا، بۆ دەرکەوتنی خێرا، بۆ سەنتێزی
خێرا، تا خۆی وەک بەرهەمێکی هاوچەرخ لە پشت شاشەکانەوە بنوێنێ. بەڵام
ئێستای دەربکەوتوو (قووڵ)، ئێستایەکی قووڵە بۆ فەلسەفە، ئێستایەکە
تێیدا مرۆڤ لە خۆی، لە ئەویتردا و لە جیهاندا هاوسەنگیی هزریی سروشتی
وەردەگرێت، ئێستایەکە ماوەی پەتیی بێرگسۆن، کایرۆسی یۆنانی و خۆشویستنی
چارەنووسی نیتشە لە خۆیدا کۆ دەکاتەوە. عاشقی ئازاد لە ئێستای
دەربکەوتوودا دەژی، نەک لە ئێستای دەرکەوتوودا. یەکەمیان، شادیی هزری و
جەستەیی هاوکاتییە، دووەمیان، کاڵایەکە بۆ نمایشکردن لە پشت شاشەکانەوە.
دوای ئەوەی جەستەمان لە بازاڕ، نەریت، خاوەندارێتی، زمانی باو و
تەنانەت لە ترسی مەرگ و کات ڕزگار کرد، پرسیارێکی گەورە و کوشندە
ڕووبەڕووی ئەم تەنهاییە ئۆنتۆلۆژییە دەبێتەوە، باشە ئەم مرۆڤە تەواو
ئازادە، ئەم جەستە سەروەرەی هیچ پاساوێکی دەرەکیی نەماوە بۆ بوونی،
ئایا تووشی گەورەترین و وێرانکەرترین بێهوودەیی نابێت؟ چییە ڕێگری
دەکات لەوەی ئەم ئازادییە ڕەهایە نەگۆڕێ بۆ شێتییەکی گۆشەگیرانە؟ ئەمە
ئەو پرسیارە بنەڕەتیەیە ئەلبێرت کامۆ لە کتێبی ئەفسانەی سیسیفۆس دا
دەڵێت: تەنها یەک پرسیاری فەلسەفیی جددی هەیە، ئەویش خۆکوشتنە. ئایا
پاش نەشتەرگەریی هەموو بونیادەکان، پاش ئازادکردنی جەستە و زمان و کات،
ئایا مرۆڤی ئازاد وڵامێکی ڕەسەنی بۆ ئەم پرسیارە هەیە، یاخود دەبێت
ئێمە خۆمان کۆتاییهێنانی خۆمان بەرەو گەڕانەوە بۆ بتگەلێکی نوێ
ڕابکێشین؟ ئەمە ئەو مەنزڵگە ترسناکەیە لە ستوونی داهاتوودا لە بوارێکی
زۆر تایبەتیدا ڕۆ دەچینە ناوییەوە، بواری بێهوودەیی و مانا، تا بزانین
ئایا ئازادیی ڕەها، دەرگەی ژیانە یاخود دەرگەی هیچ.
______________________________________
●
هەموو ستوونەکانی
گۆشەی ''نەشتەرگەریی ئاوێنەکان'':
www.emrro.com/gosheyneshtergeriya.htm
ماڵپهڕی ئهرسهلان مهحمود
|
